تعابیر مدیریت معاصر


+ رویکرد نوآوری نظام یافته(TRIZ)

TRIZ روشی برای ایجاد ایده های راه حل است که این روش لزوماً یک راه حل کامل ونهایی فنی و مهندسی را ارائه نمی دهد، بلکه راه حل نهایی در راستای ایده ی مطرح شده خواهد بود، ولی جزئیات آن باید ایجاد و توسعه داده شوند.TRIZ می تواند در مسیری نظام مند به انجام نوآوری ها کمک کند و سازمان ها و افراد را در رسیدن به بیشترین توانمندی ها و لیاقتهاشان راهنمایی کند.

ابزارهای اصلی TRIZ کلاسیک که توسط آلتشولر (پایه گذار این دانش) ارائه شده به همراه دو ابزاری که بعدها ارائه شده اند عبارتند از:

1- پرسشنامه ی شناخت موقعیتهای نوآوری(ISQ)

2- فرمول بندی مسئله

3- تحلیل تناقض

4- مدل سازی سیستم، تجزیه و تحلیل شیء– اثر

5- طرح ایده آل

6- الگوهای تکامل

1- پرسشنامه ی شناخت موقعیتهای نوآوری(ISQ): پرسش نامه شناخت موقعیت های نوآوری فرمی ساده و در عین حال جامع است. به کمک این فرم جنبه های مختلفی از مسأله برای کاربر تشریح می شود. بدین ترتیب تیم حل مسأله با در اختیار داشتن اطلاعات مستند و نسبتاً کامل به کشف مسأله اصلی، تضادهای ریشه ای و در ادامه تولید راه حل های خلاقانه می پردازد.

2- فرمول بندی مسئله: فرایند فرمول بندی مسئله به منظور نشان دادن رابطه ی بین اثر زیان بار و کارکرد سودمند اولیه سیستم به کار میرود.

3- تحلیل تناقض: کارآمدترین و بهترین راه حل ها، زمانی به دست می آیند که یک مخترع، مسأله ای تکنیکی را که دربرگیرنده یک تضاد است، حل کند. تضاد، زمانی اتفاق می افتد که سعی در بهبود یک ویژگی و یا پارامتر در یک سیستم فنی (هر چیزی که یک کارکرد مشخص دارد) داشته باشیم و در عین حال موجب تضعیف یک پارامتر یا ویژگی دیگر شویم. در چنین حالت هایی، اغلب یک راه حل مصالحه جویانه یا سازش طلبانه مورد توجه قرار می گیرد. زیرا تضادهای تکنیکی ریشه ای، هرگز حل نمی شوند و هدف نهایی بهبود هیچگاه به طور کامل قابل دست یافتن نیست. این گونه موارد را تضاد تکنیکی می گویند، به این دلیل که درون سیستم های فنی روی می دهند. برای حل یک تضاد تکنیکی دو مسیر وجود دارد: 1- استفاده از ماتریس تضاد برای دست یابی به مؤثرترین و مفیدترین اصول، یا 2- مطالعه و بررسی هر اصل و انتخاب بهترین و مناسب ترین آنها. به گفته شاگردان روسی آلتشولر، وی ماتریس را در سال 1985 تدوین و ارائه کرد، اما پس از آن خودش دیگر از ماتریس استفاده نکرد. او 39 پارامتر را کنار گذارد و بدون مراجعه به آنها تا پایان عمر از 40 اصل بهره فراوان برد. برای کسانی که تازه کار هستند، استفاده از 39 پارامتر و مرور آن ها تا زمانی که این پارامترها ملکه ی ذهن شان شود، توصیه شده است. 39 پارامتر برای کشف و تعریف تضاد تکنیکی مسأله است ولی 40 اصل برای ارائه ی راه حل هایی که می توانند با تفکر به هر اصل، چندین مورد باشند. 40 اصل نیز به شکل کاملاً مستقل، حتی در شرایطی که اصلاً مسأله و تضادی نداریم، به ما در ایده پردازی و تفکر خلاق جهت مند کمک می کنند. مهمترین چیز هنگام استفاده از 40 اصل این است که به مسأله و اصل پیش روی و نحوه تفسیر آن برای پیدا کردن یک راه حل شدنی، خوب و عمیق فکر شود. فکر کردن دشوارترین کار ساده و بدون هزینه دنیاست. گونه ی دیگری از تضاد به نام تضاد فیزیکی وجود دارد. این تضاد، تضادی است که در آن در مورد برخی اجزاء دو نیازمندی متضاد وجود دارد. تضادهای فیزیکی به کمک اصول تفکیک که 4 اصل هستند حل می شوند. در بسیاری از مواردی که نمی توان با استفاده از جدول تضاد تکنیکی، جواب مناسبی پیدا کرد، بهتر است که تضاد تکنیکی را به تضاد فیزیکی تبدیل کرد.  

4- مدل سازی سیستم، تجزیه و تحلیل شیء– اثر: تجزیه و تحلیل شیء- اثر یکی از ابزارهای TRIZ برای مدل سازی مسائل مرتبط با سیستمهای فنی موجود است. هر سیستمی برای انجام تعدادی کارکرد ساخته شده است. کارکرد مطلوب و دلخواه، خروجی یک شیء یا ماده است که از شیء دیگر  و با کمک بعضی وسایل به دست میآید. عمل یا شیوههای انجام عمل،« اثر» نامیده میشوند. این ابزار به دانش فنی گستردهای (اطلاعاتی در مورد نحوه ی عملکرد اثرات فیزیکی) نسبت به دیگر ابزارهای TRIZ نیاز دارد.

5-  طرح ایده آل: در طرح ایده آل باید فاصله ی میان طرح فعلی و سیستم ایده آل به صفر برسد. سیستم ایدهآل سیستمی است که بدون اینکه وجود داشته باشد، کارکرد مطلوب را ایجاد می کند.

6- الگوهای تکامل: اگر در موزه ای نسل های مختلف طرح یک محصول که با گذشت زمان تغییر یافته، نمایش داده شود، چشم اندازی از الگوهای تکامل را در آنها خواهید دید. این الگوها برای بسیاری از محصولات مشابه هم می باشند و با مطالعه ی آنها می توانید تصوری از محصولات آینده به دست آورید. برای این کار جایگاه طرح فعلی را در چارچوب یک الگوی تکامل پیدا کنید و سپس متناسب با آن، طرح های آینده را پیش بینی کنید.

در مسئله ی ابتکاری بهترین کار برای شروع حل تکمیل ISQ است. تدوین این اطلاعات، عملکرد را اصلاح خواهد کرد. به محض این که جمع آوری اطلاعات به پایان رسید، باید مسئله را فرمول بندی کرد. 85% مسائل تا همین جا حل می شوند. همچنین تا همین مرحله برای مشکلاتی که راه حل آنها پیدا نشده، تعداد زیادی صورت مسئله ایجاد خواهد شد که این صورت مسئله ها به ایجاد جرقه هایی در ذهن برای درک آن ها منجر می شود سپس به وسیله ی سایر ابزارهای TRIZ حل می شوند.

به کارگیری TRIZ به منظور احیاء بافت تاریخی

برای مثال می توان مسئله احیاء بافت تاریخی را به صورت یک تناقض فیزیکی مطرح کرد و از اصول تفکیک برای بهبود آن بهره برد.

مسئله: راهی برای احیاء بافت تاریخی پیدا کنید که پاسخگوی نیازهای امروز بشر باشد ولی در بافت دخل و تصرف ایجاد نکند.

راه حل:با توجه به اصل تفکیک وابسته به شرایط ، اجزای بافت را از هم تفکیک کنید. سپس با توجه به درجه ی اهمیت هر کدام،آنها را اولویت بندی کنید و استانداردهای مورد نظر را برای دخل و تصرف در بافت ، برگزینید، به طوری که به ارزش و کارکرد خود بافت آسیبی وارد نشود و در عین حال کارکرد­های جدید و امروزی نیز به آن اضافه شود. و با توجه به اصل تفکیک زمانی در آغاز افراد را تشویق و ترغیب به خریدیک بنای تاریخی کرده و سپس در هنگام خرید از آنها بخواهید تا استانداردهای وضع شده در باب دخل و تصرف این بافت را رعایت کنند که البته در صورت عدم رعایت قوانین ملزم به پرداخت جریمه و بالعکس در صورت رعایت و احترام به قوانین مستلزم پاداش خواهند بود. نهایتاً نیز قبل از تحویل بنا به خریداران در مورد چگونگی و نحوه ی مراقبت و محافظت از بنا ، شناخت ارزش و اهمیت ابعادی بنا به آنها آموزش دهید تا ارزش بافت به درستی نهادینه و فرهنگ سازی شود آن هم به گونه ای که از این به بعد دخل و تصرف در این بناها از سوی آنها امری مذموم و ناپسند به شمار آید.

واژگان کلیدی

 نوآوری نظام یافته(TRIZ)، احیاء بافت تاریخی، به کارگیری TRIZ به منظور احیاء بافت تاریخی.

منابع

1-Terninko J, Zusman A, Zlotin B. Systematic Innovation (TRIZ). Interpreter: Jafari M et al. Tehran: Rasa, 2001. [Book in Persian]

2- Altshuller G; With new contents of  Lev Shulyak. 40 Principles TRIZ  passkeys to Innovation. Interpreter: Karimi M, Mirkhani N. Tehran: Rasa, 2006. [Book in Persian]  

نویسنده : سمانه کمالی فر ; ساعت ۱٢:٢٧ ‎ق.ظ ; پنجشنبه ۱۳٩۱/۳/۱۸
تگ ها:
comment نظرات () لینک